เรื่อง


ผู้เขียน

คณะกรรมการทีปรึกษาวิทยานิพนธ์

การประเมินผลความสำเร็จโครงการขุดสระน้ำเพื่อการเกษตร ขนาดเล็กกับการทำการเกษตรแบบผสมผสาน : ศึกษาเฉพาะ สมาชิกสหกรณ์การเกษตร


อินทรายุธ จันทร์อินทร์ 
    ปีที่เสนอ พ.ศ. 2538

รศ ดร ไกร โพธิ์งาม รศ อสัมภินพงศ์ ฉัตราคม รศ เอกสิทธิ์ เตชะไกศิยวณิช 

 

น้ำถือได้ว่าเป็นปัจจัยหลักที่สำคัญประการหนึ่งของการ ทำการเกษตร แต่เนื่องจากเกษตรกรไทยต้องประสบกับปัญหา การขาดแคลนน้ำมาโดยตลอด และนับวันปัญหาการขาดแคลนน้ำ ก็จะทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น ทำให้เป็นปัญหาต่อการทำการเกษตร ส่งผลให้เกษตรกรในชนบท พากันอพยพถิ่นฐานไปประกอบอาชีพ อื่นในเมืองมากขึ้นทุกวัน เพื่อลดปัญหาดังกล่าว รัฐบาลจึงได้ สนับสนุนให้มีการพัฒนาแหล่งน้ำ เพื่อช่วยเหลือเกษตรกรใน ถิ่นทุรกันดารและแห้งแล้ง ให้ทั่วถึงทั้งประเทศ โครงการขุด สระน้ำเพื่อการเกษตรขนาดเล็ก และส่งเสริมให้ทำการเกษตร แบบผสมผสาน ภายใต้การดำเนินงานของกรมส่งเสริมสหกรณ์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นโครงการหนึ่งที่ถูกกำหนดขึ้นมา เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว รวมทั้งเพื่อเพิ่มรายได้ให้แก่เกษตรกร ในชนบท อันเป็นการกระจายรายได้และความเจริญไปสู่ชนบท ให้มากที่สุด ทั้งนี้เพื่อความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นของประชาชนในชนบท วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์ที่สำคัญก็เพื่อวิเคราะห์ ถึงความคุ้มค่า จากการดำเนินการตามโครงการขุดสระน้ำเพื่อ การเกษตรขนาดเล็กกับการทำปัจจุบันของผลได้สุทธิ (Net Present Value) อัตราผลตอบแทนภายในของโครงการ (Internal Rate of Return) และอัตราส่วนผลได้ต่อต้นทุน (Benefit - Cost Ratio) ร่วมกับการวิเคราะห์หาความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจของ การลงทุนตามโครงการฯ โดยใช้รูปแบบฟังก์ชั่นการผลิต Cobb Douglas Production Function มาใช้ในการศึกษา ผลการศึกษาสรุปได้ว่า การขุดสระน้ำเพื่อการเกษตร ขนาดเล็ก ความจุ 1,250 ลูกบาศก์เมตร ร่วมกับการทำการ เกษตรแบบผสมผสาน ก่อให้เกิดผลได้มากกว่าผลเสีย (ต้นทุน) นอกเหนือจากนั้น ยังทำให้เกษตรกรมีน้ำไว้ใช้เพื่อการเกษตร และเพื่อการอุปโภค บริโภค ตลอดปี มีรายได้เพิ่มขึ้น มีการ ใช้แรงงานเพิ่มขึ้น มีอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ พืชผัก ผลไม้ บริโภคในครัวเรือน และยังเป็นการลดปัญหาทางสังคมซึ่ง เกิดจากการละทิ้งถิ่นฐานที่ทำกิน อพยพโยกย้ายไปประกอบ อาชีพอื่นในเมือง จากผลของการศึกษาพบว่า การดำเนินงานตามโครงการฯ ให้ประสบผลสำเร็จนั้น หากได้มีการพิจารณาการขุดสระน้ำอย่าง ถูกต้อง เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยกรมส่งเสริมสหกรณ์ สนับสนุนให้มีการทำการเกษตรแบบผสมผสานอย่างเต็มรูปแบบ อย่างแท้จริง ให้ความรู้ทางการเกษตรอย่างเหมาะสม จะทำให้ เกษตรกรสมาชิกมีสระน้ำไว้เก็บกักน้ำไว้ใช้เพื่อการเกษตร และอุปโภคบริโภคอย่างเพียงพอ และมีความรู้ที่ได้รับไป ปฏิบัติอย่างถูกต้อง ก็จะสามารถเพิ่มผลิตภาพทางการเกษตร ให้สูงขึ้น เป็นการเพิ่มรายได้ให้แก่ครัวเรือน โครงการนี้ จึงจะก่อให้เกิดประโยชน์และแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นได้อย่างแท้จริง